Groeten uit de Rimboe, uitbuiting of vrije wil?

In het SBS6 televisieprogramma Groeten uit de Rimboe logeert een Nederlandse familie bij de Himba’s in het noorden van Namibië. Cultureel antropoloog Marijn Kraak zocht de Himba’s die aan het programma hebben meegedaan op en sprak met hen over hun ervaringen. De Himba’s blijken lang niet zo naïef, geïsoleerd en primitief te zijn als het programma suggereert.

Groeten uit de Rimboe geeft een onvolledig en gemanipuleerd beeld van het leven van de Himba’s. Uiteindelijk komt de kijker bedrogen uit. De Himba’s weten dat ze een beperkte versie van zichzelf opvoeren, maar de Nederlandse kijker niet. Hij zou zich dan ook de vraag moeten stellen: “Waar zit ik eigenlijk naar te kijken?”

SBS6 zond de eerste serie van Groeten uit de Rimboe: twee Nederlandse en een Belgisch gezin logeren drie weken bij zogezegd ‘een van de laatst overgebleven authentieke stammen op de wereld’. De gezinnen hebben vooraf geen idee waar hun avontuur hen heen zal leiden. Zo belandde de Haagse familie Massing bij de Himba’s in het noorden van Namibië. Zij verruilden hun luxe westerse leven voor een verblijf in zogenaamde ‘primitieve’ omstandigheden. Terwijl zij zich probeerden aan te passen, werden zij met de camera gevolgd.

Tegenstellingen in beeld
De cultuurschok wordt in het programma zo groot mogelijk gemaakt. Tegenstellingen worden daarbij uitvergroot, wat leidt tot sensatie en vermaak. Zo zie je bijvoorbeeld hoe de Nederlanders helpen bij het slachten van een koe, water halen en een hut bouwen met koeienstront en hoe de Himba’s leren fietsen en schaatsen, een BH passen en parfum proberen.

De programmamakers hebben ervoor gekozen om geen tolk in te zetten. Dit creëert misverstanden, wat de situaties grappig zou maken. Een werkelijke dialoog tussen de familie en de Himba’s wordt zo echter belemmerd. Het programma laat vooral een opsomming van activiteiten zien, voortdurend gefilmd vanuit het perspectief van de westerse families. Zo krijgt de kijker nauwelijks de kans om de wereld te bekijken vanuit het perspectief van de andere cultuur. Ook op de historische en culturele achtergrond van het leven van de Himba’s wordt weinig ingegaan.

De verantwoordelijkheid van de kijker
Uiteindelijk komt de kijker bedrogen uit. Hij is dan ook degene die zichzelf de vraag moet stellen: “Waar zit ik eigenlijk naar te kijken?” De Himba’s weten dat ze een beperkte versie van zichzelf opvoeren, aangezien zij de bredere ‘horizon’ van hun bestaan kennen. Zij weten dat hun identiteit complexer is dan ze tijdens een tv-opname laten zien. Het probleem is echter dat wanneer het programma in Nederland wordt uitgezonden, deze bredere ‘horizon’ ontbreekt. Zo komt de kijker uiteindelijk niet verder dan een beperkte en gemanipuleerde weergave van het leven van de Himba’s: een weergave die het dominante beeld van de ‘primitieve Afrikaan’ bevestigt.

Het medialandschap maakt een groot deel uit van ons bestaan en televisie bezit veel macht als het gaat om beeldvorming. Het is daarom belangrijk om de ogen open te houden voor de verrassende en verborgen kanten van de realiteit. De realiteit blijkt in dit geval namelijk veel complexer en genuanceerder te zijn, dan in eerste instantie wordt getoond.

Uitbuiting of vrije wil?
Naar aanleiding van het programma ontstond er binnen en buiten de antropologie een ethische discussie. Eén groep stelde dat de Himba’s misbruikt zouden zijn voor commerciële doeleinden. Zij zouden een trauma hebben opgelopen door hun bezoek aan Nederland en het programma zou een schending van de mensenrechten zijn. De andere groep stelde daarentegen dat de stammen er zelf voor zouden hebben gekozen om mee te doen en dat ze het juist leuk vonden.

Bron: Kennislink.nl

Stem of voeg toe aan :  

Gerelateerde Berichten

• niets gevonden.